Suriye’de ABD-Rusya Ateşkesi

Analiz-Haber / Suriye Gündemi

Bir hafta önce, 9 Eylül Cuma günü ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov arasında yürütülen müzakereler sonucunda Suriye konusunda bir anlaşmaya varıldığı ve bu anlaşmanın yürürlüğe konulması için 12 Eylül Pazartesi gününden itibaren Suriye genelinde bir ateşkesin uygulamaya konulacağı duyuruldu. Anlaşmaya göre Şam’ın Fethi Cephesi – ŞFC(eski adıyla el-Nusra) ve IŞİD hedefleri ateşkes kapsamına dahil edilmedi ve vurulmaya devam edeceği belirtildi. Rejime ve muhaliflere anlaşmaya uyma çağrısı yapan ABD ve Rusya’ya, muhalifler, anlaşmanın rejim lehine olduğunu öne sürerek itiraz etti.

Anlaşmanın İçeriği

ABD ve Rusya Dışişleri bakanları John Kerry ve Sergei Larov arasında 13 saat süren Cenevre’deki görüşmelerde varılan anlaşmaya göre, 12 Eylül Pazartesi günü itibariyle ülke genelinde bir haftalık bir ateşkes yürürlüğe girecek.

Bu 7 günlük ilk ateşkes sürecinde, hali hazırda rejime bağlı güçler tarafından kuşatma altında bulunan ve 300 ila 400 bin kişinin yaşadığı, muhaliflerin hakim olduğu Halep şehrinin doğusuna insani yardım girişine izin verilecek.

Bu çerçevede savaşan taraflar Halep’e giden Kastello yolundan çekilerek yol boyunca “askerden arınmış bölge” oluşturulacak.

ss

Halep’e ulaştırılacak yardım tırları, rejimin engellemesi nedeniyle sınırda bekletiliyor

Pazartesiden itibaren ABD ve Rusya arasında muhalifler gruplarla ŞFC’yi ayıracak ve ŞFC’ye ait hedefleri belirleyecek Ortak Uygulama Merkezi(OUM) oluşturulacak. Bu sürecin tamamlanmasıyla ABD ve Rus güçleri ŞFC’ye karşı ortak operasyonlara başlayacak.

Anlaşma gereği Rusya, Esed rejiminin muhaliflerin kontrolündeki bölgelere yönelik hava bombardımanı düzenlemesinin önüne geçecek.

Anlaşmanın ardından ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin yaptığı açıklamada, muhaliflere yönelik bir uyarı yer aldı. Kerry, ŞFC’yle aralarına mesafe koymadıkları taktirde diğer muhalif grupların da Rusya ve ABD’nin oluşturduğu OUM tarafından vurulacağını ifade etti.

Anlaşmaya Tepkiler

ABD ve Rusya arasında Cenevre’de imzalanan anlaşmaya Esed rejimi destek verirken, Suriyeli muhalifler itiraz etti. Anlaşmanın kendilerine danışılmadan ve kendilerine karşı yapıldığını duyuran muhalif gruplar, insani yardıma sıcak baksalar da, ŞFC’ye yönelik saldırıları onaylamadıklarını duyurdu. Muhaliflere göre anlaşmanın uygulanabilmesi noktasında hiç bir garanti bulunmuyor ve daha önce de Esed rejiminin yapılan anlaşmalarda gerçekleştirdiği ihlallere karşı bir yaptırım uygulanmadığı ifade ediliyor.

zzx

Ateşkes anlaşması üzerine ÖSO’dan yapılan açıklama

Daha önce yapılan ateşkes denemelerinde (örneğin; en son geçtiğimiz 27 Şubat’ta yürürlüğe giren ateşkes anlaşması) muhalifler daha pozitif bir yaklaşım sergileseler de, anlaşmaların her seferinde ihlal edilmesi ve bombardımanların sürmesi sebebiyle Esed rejiminin yanı sıra, Rusya ve ABD’ye karşı güvensizlik duyuyor.

Muhaliflere göre bu anlaşmada muhaliflerin safındaki ŞFC’nin hedef alınmasına karşın Esed rejimi saflarında savaşan Hizbullah ve yabancı Şii milislerden bahsedilmemesi, anlaşmanın güvenilirliğine gölge düşürüyor.

Ateşkes Sonrası

Geçtiğimiz Pazartesi, Kurban Bayramı’nın ilk günü ateşkesin yürürlüğe girmesiyle birlikte ilk 2 gün ülke genelinde çatışmalarda belirgin bir düşüş gözlendi. Buna karşın başta Şam, Deraa, Humus, Hama, İdlib ve Lazkiye’de yer yer çatışmaların yanı sıra, hava bombardımanlarının sürdüğü rapor edildi. Ateşkesin üçüncü günüyle birlikte çatışmalar tekrar yoğunlaştı. Cuma gününe gelindiğindeyse, ateşkes sürecinin daha önceki örneklerde olduğu gibi yeniden çökmeye başladığı anlaşılıyor. Yine Türkiye’den giriş yapan ve Halep’te kuşatma altında bulunan bölgeye ulaştırılması beklenen yardım tırları, Esed rejimine bağlı güçlerce engellendi ve hala bölgeye yardım malzemesi girişi yapılmadı.

ABD ve Rusya ateşkesin 72 saat daha uzatılabileceğini söylese de, sahada somut bir karşılığı olmayan ve çatışmaların sürdüğü bir ortamda, ateşkesin uzun vadede karşılık bulması zor görülüyor. İlan edilen ateşkes sürecinde özellikle İran ve Şii milislerin güney Halep’te belli bölgelere asker konuşlandırdığı bilgilerinin yanı sıra, Hama’da muhaliflerin ilerleyişini durdurarak ele geçirdikleri geri almak için operasyon başlatılacağı öne sürülüyor. Bunun yanı sıra Lazkiye’de de hareketliliklerin gözlendiği ve rejime bağlı güçlerin buradan Cisr eş-Şuğur’a uzanacak bir taarruz için hazırlıklar yaptığı bildiriliyor.

Muhaliflerse Suriye’nin güneyinde Deraa ve Kuneytra’da rejime karşı hareketlenirken, Hama’daki ilerleyişin devam etmesi için bölgeye sevkiyat yapıyor. Her halükarda ilan edilen ateşkesin daha önceki örneklerden farklı olmayacağı görülüyor. Buna karşın ABD’nin bundan sonra Rusya’yla birlikte ŞFC’yi hedef alıp almayacağı merak konusu. Muhaliflerin ŞFC’yle aralarına mesafe koymamaları ve ABD’nin bu kararına tepki göstermesi sonucu, ABD’nin özellikle muhalifler nezdinde iyice kredibilitesini yitirdiği anlaşılıyor.

Yapılan anlaşmanın hala içeriğinin açıklanmamış olması ise, durumu çok daha karmaşık bir hale getiriyor. ABD tarafından yapılan açıklamalara göre bu aşamada anlaşma içeriğinin açıklanması; “yanlış anlaşılmalara” ve “olumsuz sonuçlara” neden olabilir. Bu ifadeler, varılan anlaşmada ABD’nin muhaliflerin aleyhine bir tutum takındığı yorumlarını pekiştiriyor. Her halükarda ABD ve Rusya arasındaki anlaşma, ABD ile muhaliflerin arasının daha da açılmasına yol açmışa benziyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir